Senin, 19 Agustus 2019

KONTRIBUISAUN MIDIA IHA SOSIEDADE



Memoria da Tafara.tl
Trasformasaun Sosiedade Timor-Leste nian ne’ebe signifikante iha kontekstu social, politika, kultura no ekonomia ne’ebe fo efeitu ba dezenvolvimentu personalidade iha ambiente komunitaria nian. Haree husi aspeitu sosiolojiku Komunidade Timor-Leste unifika nia-an iha aspeitu kultural ne’ebe hakiak valor responsivu, respeitu no etiku liu.

Unifikasaun cultural ne’e rasik iha diversidade oi-oin ne’ebe kontempla ba ambiente eh sosiedade habitante ida nian, bazeia ba lian, rasa no suku. Diversidade ida ne’e sai sasukat ba proseu konstrusaun estadu nian, ne’ebe presija forsa boot ida hodi luta ba liberdade no moris diak ema ida idak nian.

Iha era hari estadu, Timor-Oan sira nafahek [bagian] ba parte lubuk ida ne’ebe susar liu atu la’o hamutuk ba vizaun ida. Esforsu lubuk ida ne’ebe konskista husi grileirru sira; hatudu no forma duni Timor ida deit hodi luta ba ukun rasik-an no ikus mai Timor-Leste independente.
Husi aspeitu cultural, luta ba libertasaun patria nu’udar sekuensia historia moris Timor nian, sekuensia ida ne’e nakait ba kontekstu ida ohin, sai valor politika no ekonomia ne’ebe politiku sira uja hodi unifika no fortifika forsa unidade nian hodi luta ba libertasaun povu, dezenvolvimentu estadu no harosan ba moris diak povu nian.

Selasa, 06 Agustus 2019

THE MEMORY'S OF "LEKI CALAU"



Agapito Amaral “Leki Calau” moris iha Matai, Loron 15 fulan Jullu 1945, Oan husi Aman Vidal Calau Berec (falecido) nu’udar liurai Suai Camanasa, no inan doben Isabel de JesusLuru Tahuc” (falecida). Iha loron 06 fulan Janeiro 1968 simu batismu iha Igreja Suai husi Pe. Bruno no komfirmado iha loron 07 fulan Marsu 1975. Iha loron 07 Janeiro 1968 Agapito amaral “Leki Calau” simu primeiru komuñiaun iha Igreja Suai. 

Hakna’ar nu’udar Catequista iha suco Matai, hodi fó sarani ba populasaun Matai, no sasan lulik sia iha matai, no hari Kruz Matai iha tinan 1969, nudar simbolu kristianizmu nian, hodi hatudu katak matai rai sarani no ema sarani. 

Iha loron 10 fulan Marsu tinan 1969 simu sakramentu patrimoniu ho Sra. Virgina de Jesus (falecida), oan husi Dinisa Barros “Cati Luan” (falecido) no Ines Guterres “Soi Seran” (falecida).

Durante moris hamutuk ho Virgina de Jesus, sia iha ai-fuan domin “Oan” hamutuk siwi, kompostu husi feto lima no mane haat, Venancio Amaral, Joana de Jesus (falecida), Amelia de Jesus Amaral, Teodoro Amaral, Carmelinda Amaral, Antonia de Jesus, Ontónio Amaral (falecido), Domingos Amaral (falecido), no Elisabet Amaral (falecido).

Konteudu Sira

THE MEMORY'S OF "LEKI CALAU"

Agapito Amaral “Leki Calau” moris iha Matai, Loron 15 fulan Jullu 1945, Oan husi Aman Vidal Calau Berec ( falecido ) nu’udar liurai Sua...